karbon ailesi – the carbon family

Karbon ailesi (Periyodik Tablo’daki Grup 14) 5 elementten oluşur: Karbon, silisyum, germanyum, kalay ve kurşun. Flerovyum da ailenin özelliklerine benzer bazı özelliklere sahiptir. Evrendeki diğer bütün uzay cisimlerinde de bu 5 elementin dünyadaki oranlara benzer oranlarda bulunduğu kabul edilmektedir.
Karbon ailesi elementlerinin atomlarının dış enerji seviyelerinde (dış yörüngelerinde) 4 adet elektron vardır. Bu gerçek, evrenin her yerinde aynıdır.
Karbon yerküredeki ortalama sıcaklık ve basınç koşullarında, 4.000.000 dan fazla bileşiğin üyesidir. Çok sayıda organik bileşiğin ise temel elementidir.
Yani yerküredeki tüm canlı yapıların temel bileşenidir. Bir başka deyişle, dünyadaki hayvan ve bitkilerin tamamı karbonun sıra dışı kimyasal özellikleri ve yeryüzündeki atmosfer şartları (sıcaklık ve basınç gibi) sayesinde var olabilmiştir.

Bilim insanları evrende zeka sahibi başka yaratıkların var olma olasılığını düşünürken, hep dünyadaki canlı yapıların benzerlerini göz önünde tutuyorlar. Yani özlerinde karbon olan canlı türlerini.

Ancak, şöyle BİR DÜŞÜNCE İLERİ SÜRMEK İSTİYORUM: Farklı atmosfer koşulları olan (örneğin dünyaya göre daha yüksek basınç ve daha düşük sıcaklık veya tersi ve bunların sonsuz varyasyonlarında) başka dünyalarda, karbon ailesinin başka bir elementi başka tür yaşama şekilleri oluşturmuş olamaz mı? Örneğin karbon yerine silisyum veya başka bir Grup 14 elementi, evrenin başka yerlerindeki başka türlü organizmaların yapı taşı olamaz mı? Bütün canlıların sadece karbon esaslı bileşiklerden oluşması şart mı? Bu istatiksel olarak mantıklı mı?

The carbon family (Group 14 in Periodical Table) consists of 5 elements: carbon, silicon, germanium, tin, and lead. Flerovium also has some features similar to those of the family. In all other space objects in the universe, these 5 elements are assumed to have similar proportions as in the world.
There are four electrons in the outer energy levels (outer orbits) of the atoms of the carbon family elements. This reality is the same everywhere in the universe.
Carbon is a member of more than 4,000,000 compounds at average temperature and pressure conditions in the earth. It is the basic element of many organic compounds.
Hence, it is the basic component of all living structures on earth. In other words, all of the animals and plants in the world could exist due to very special chemical properties of carbon and atmospheric conditions on earth (such as temperature and pressure).

Scientists are always thinking about the possibility of other creatures with intelligence in the universe while keeping in mind the similarities of living structures in the world. The species that have carbon in their essence.

But I WOULD LIKE TO ARGUE that under different atmospheric conditions (for example, higher pressures and lower temperatures than as in the world or vice versa and their infinite variations), couldn’t another element of the carbon family have caused other forms of living? Can, for example, silicon or another Group 14 element instead of carbon be the building block of other organisms elsewhere in the universe? Is it obligatory that all living things consist of carbon-based compounds only? Is it logical statistically?

mühendis öyküleri – 4

Ankara’da büyük bir makina üretim fabrikasında, 1980 li yılların ilk yarısında, fabrikanın tasarım bölümünün yöneticisi olarak çalışmıştım. Otuzlu yaşlarımda, orta-az deneyimli bir makina mühendisiydim. O yıllarda fabrikanın sahibi olan şirket kamudan çok büyük ihaleler alıyordu. Fabrikanın tasarım bölümünün sınırlı teknik kadrosuyla; baraj, hidroelektrik santral, termik santral, çimento fabrikası, su arıtma tesisi gibi her biri büyük olan bu yatırımların fabrikada gerçekleştirilecek makina üretimine dönük üretim projelerini hazırlamak için fedakarca gece gündüz çalışmaktaydık.

Şirket Marmara Bölgesi’ndeki büyük bir şehrin içmesuyunu sağlayan barajının yapım işlerini almıştı. Tasarım hizmetleri kapsamında, barajın dipsavak borusu ve bu boru üzerindeki vanaları da var. Tasarım bölümünde işleri mühendisler arasında böldüm. Cebriboru tasarımını bir mühendise, konik vana tasarımını başka bir mühendise verdim. Program dar olduğu için kendim de kelebek vana tasarımını yüklendim. O yıllarda, tasarım işlerini DSİ ile sıkı bir etkileşimle sürdürüyoruz. Projeleri DSİ Barajlar ve HES Dairesi’ne onaylatıyoruz. Üretime onaydan sonra başlanabiliyor. DSİ deki ilgililerle başlangıç görüşmeleri yaparken, 2200 mm çaplı, 6.2 Bar işletme basıncı ve en büyük debisi 47.5 m3/san olan kelebek vananın, çelik döküm gövde ve klapeli, dişli kutulu ve elektrik motorlu açma-kapama düzenli olmasını önerdim. O güne kadar fabrikanın ürettiği kelebek vanalar çelik döküm klape ve gövdeli, dişli kutu mekanizmalıydı ve üretilen en büyük kelebek vana çapı da 1200 mm idi. Daire başkanı, vana gövdesinin ve klapesinin kaynaklı sac konstrüksiyon olmasını istedi. Ayrıca, yabancı vana firmalarının artık hidrolik silindirli türdeki açma-kapama düzenine geçtiklerini, bu kelebek vananın da hidrolik silindirli olarak gerçekleştirilmesini istediklerini bildirdi. Böylece, DSİ kapsamındaki uygulamalarda ilk kez yerli bir üreticiye hidrolik açma-kapama mekanizması olan bir kelebek vana yaptırılmış olacaktı. Bu istekler, kelebek vana tasarım çalışmasını standart bir çalışma olmaktan çıkartıyordu. Bir prototip vana tasarlanacak ve üretilecekti. Süre de çok sınırlıydı. Okumaya devam et “mühendis öyküleri – 4”